నవ జీవన వేదం - 318

# ప్రార్ధనా శ్లోకం 
ఏమియు సేయలేక మనసింతయు కట్టగలేక నీదు నిమ్మోమును 
చూచుచుందు మొగమోటమే లేదు రవంతయు దీనిలో ఈ మది 
మాయయంట ఇది యేడ్చేటి ఈ జగమెల్ల మాయయంట 
ఓ మహిళామణి కడకయోమయమయ్యేను బుద్దియంతయున్ 

# హనుమంతుని వాలా విలాసము- వాల్మీకి 
లాంగూలం చ సమావిద్ధం ప్లవమానస్య శోభతే 
అంబరే వాయుపుత్రస్య శక్రధ్వజ ఇవోచ్చ్రిత:

# వైజయంతి  

వైజయంతీ - విష్ణు మూర్తి మెడలో మాల; ఇంద్రుని జెండా 

# ఆరు గుణాలు 
ఉత్సాహం సాహసం ధైర్యం బుధ్ధి శక్తి పరాక్రమ:
షడేతే యత్ర తిష్టంతే తత్ర దైవోపిదిష్టంతే 

హిందూ ధర్మంలో ఉండే ఉత్సాహానికి హనుమంతుడు ప్రతీక 

ఒక ఉత్సాహమైన పని చేస్తున్నప్పుడు శరీరంలోని అవయాలన్నీ ఉత్సాహంగా పని చేస్తాయి 

# హనుమంతుడు - కాషాయ జెండా 
ధ్యేయమ్ముల్ నవలోక జీవనమ్ములై దేశాంబికాహస్త 
కాషాయాభ్యంజిత కేతనమ్ములవి సౌజన్యంబు పండించెడిన్ 
నా యీ జాతి సౌందర్య రేఖాయామిన్యనురాగమూర్తి వ్యాఖ్యానించు 
విశ్వమ్మునే శ్రేయోదాయక కావ్యవైఖరుల నాశ్లేషించు ఆత్మీయతన్   

# పవనుని పుత్రోత్సాహం - విశ్వనాథ సత్యనారాయణ 
అంత సమర్ధుడైన కొడుకు అంబుజనాభుడు రామ కార్య 
సంక్రాంత మనస్కుడవుచు జనగా పవమానుడు భీతిమాలి 
వ్రుత్తాంతమెరింగి వచ్చునను ధైర్యముచే సుతు కౌగిలించు
 కొంచు ఒక్కంతగా వెనక్కేగి ప్రమదాకృతి ఈలలు వేసి కొన్చుగిన్ 

తెలుగు వెలుగు - 7 జూన్ 2015

# తెలుగు భాష ప్రస్తుత పరిస్థితి 

"మారుతున్న తరుణంలో మాతృ భాషకు లేదు స్థానం 
మమకారాలు దూరమవుతున్న ప్రస్తుత తరుణం
చిన్ననాడే  చిన్న చూపుతో తల్లి భాషకు దూరం 
అమ్మా నాన్నల పలకరింపులు కనుమరుగవుతున్న కలవరం 
పాడిపంటల్లో పరిణవిల్లే జానపదాలు సైతం జారిపోతున్న కాలం
పాత పదాల పదును తగ్గి పస వాడిపోతున్న వైనం 
ఆనాటి ఆటలు పాడుకున్న తెలుగు పాటలు చిన్న నాటి మాటలు 
చిగురుకైనా లేవు చింతలే తప్ప కాపాడు తత్వం కానరాదు"

# మనం తెలుసుకోవాల్సిన గోప్ప తెలుగు కవి, నవలా-కథా రచయిత పాలగుమ్మి పద్మరాజు  

# సామెతలు - జాతీయాలు 
- "కన్ను పోయేంత కాటుకవసరమా"
అలంకారం అనేది శరీర ఆరోగ్యాన్ని పాడు చేసేంత ఉండకూడదు 

- "వాళ్లదంతా బీరకాయ పీచు"
అక్క కొడుకుకి తమ్ముడి పిల్లనిస్తే మేనరికం. అదే అక్క కూతురిని తమ్ముడు కొడుక్కిస్తే ఎదురు మేనరికం. ఇలా మేనరికాలు ఎదురు మేనరికాలతో వరుసలు తేల్చుకోలేనంత బందాలు ఒక కుటుంబంలో ఉంటే బీరకాయ పీచు అంటారు   

సాహిత్యంలో హాస్యం - 231

# పాతబడ్డాయా? 
కొన్ని విషయాలు జీవితంలో ఎప్పటికప్పుడే కొత్తగా ఉంటాయి. కాలంతో పాటు వాటిని పాత బడ్డాయి అనుకోకూడదు. అలాంటివి కొన్ని క్రింది పద్యంలో 
తాంబూళం రామగాధాచ జాయాచ హిత భాషిణ:
అన్నంచ సూప సంసృష్టం నూతనా దినే దినే 

# కవుల మనస్తత్వం గురించి
మోదములోన మోదమై పోదురు కేదములోన కేదమై పోదురు 
సర్వమున్ కరిగిపోవును వారల సృష్టి వారి ఆహ్లాద వినోదముల్ 
కడు విలక్షణముల్ కవులన్న నిత్య సూర్యోదయ కాల 
మానస సరోవర హంసలటుల్ రసప్రియుల్ 

# హితవు 
విన్నదాన్ని ఆస్వాదించాలి, అవగాహన చేసుకోవాలి, అన్వయం చేసుకోవాలి, ఆచరించాలి 

# ఒక అభాగ్యుడు కృష్ణ దేవరాయతో చెప్పిన కష్టాలు 
గురువుల రాక, దాసి మృతి గుర్రపు దాడియు అల్లుడి అల్కయున్ 
వరసతి గర్భవేదన వివాహము విత్తురు జల్లు కార్తియును 
పొరుగొన నప్పు భాద చెవి పోటును వీధిని దొమ్మరాటయును
కరువు దరిద్రమాబ్ధికమును కల్గెనొకప్పుడు క్రిష్ణ భూవరా   

తెలుగు వెలుగు - 24 మే 2015

# తెలుగు భాష అమలు 
అన్య భాషలో పాలన, అరువు భాషలో విద్య అందదు పూర్తిగా ప్రజలకెప్పుడు. పరభాషలో ప్రావీణ్యం, ఇతర భాషలో ఉపాధి కొంతవరకే పరిమితం. సొంత భాషలో ఆలోచన, మాతృభాషలో సృజన అభివృద్ధికి సోపానం. స్వభాషలో చట్టాలు, అమ్మ భాషలో ఇచ్చే తీర్పులు అర్ధమవుతాయి అందరికి. 

# తెలుగు వారి భోజనం 
కొల్వైయుండెడు మిర్పకందిపోడితో గోంగూర పచ్చళ్ళతో 
వెలుగుల్ జిమ్మెడు శాకపాకములతో వేపుళ్ళతో వెన్నతో 
పులకల్ రేపెడి ఆవకాయ రుచితో పూర్నాలతో నేతితో 
ఇలా దేవేంద్రుడి పీఠమే తెలుగు వారింటన్ చావుల్నింపెడిన్    

దేవేద్రుడి పీఠమ్ - చింతామణి 

# సామెతలు  
- కన్నతండ్రి విలువ కన్నుమూస్తే గాని తెలియదన్నారు 
- వాడా పుల్లబెట్టే రకం 

తెలుగు వెలుగు - 31 మే 2015

# జీవితంలో చివరి దాక దొరకనివి 
నాయకుని పీఠమొక్కటి సాయక శిఖయొక్కటి 
లుబ్ధసంపదయున్ ప్రజ్ఞాయుదుని బోధసారము 
ఆయువు చనుదాక అన్యులందంగలరె 

#సామెతలు 
- కోటి విద్యలున్నా కొండ్రకు తక్కువే 
- పురిట్లోనే సంధి కొట్టడం (అనాస వ్యాధి ని సంది అనేవారు)

# విష్ణువు సర్వేశ్వరుడు 
శివుని గుళ్ళోకి వెళ్తే తీర్థం పోస్తారు. అదే విష్ణువు గుళ్ళోకి వెళ్తే పులిహోరా, చక్కర పొంగలి పెడతారు. ఇలా అన్ని దొరుకుతున్న గుళ్ళో ఉన్న విష్ణువు సర్వేశ్వరుడు కాని శివుడు కాదు అని చమత్కారం  

# వాడకం  
- మాటలతో మోసం చేస్తే జిత్తుల మారి నక్కతో పోలుస్తారు 

సాహిత్యంలో హాస్యం - 230

# ప్రార్థనాశ్లోకం 
నవ్వుల్నింపితివమ్మా నా బ్రతుకునన్ నా వాక్చమత్కారతన్ 
నవ్వింతు మసిబొగ్గునైన జననీ నవ్యాతినవ్యమ్ములై రూవన్ 
జారు చలోక్తులున్ సుకవితారూపమ్మునన్ నింపి నీ నవ్వుల్ 
నింపెద లోకమందున విషణ్నాశ్యంబుల హాస్యంబుగా 

- భగవంతుడు మనకు ఏది ఇచ్చాడో దాన్ని పది మందికి కృతజ్ఞతగ అందించడం మన భాద్యత 
- సంతోషాన్ని పది మందికి పంచు సంతాపాన్ని నీలోనే ఉంచు అనే త్యాగాభావనని  అలవరచుకోవాలి

# జంతువులు పక్షులనుండి మనం నేర్చుకోవాల్సింది 
- సుకవద్భాషణం కుర్యాత్ అజవద్భోజనం తథా 
కాకవన్మైధునమ్ కుర్యాత్ గజవత్ స్నానమాచరేత్ 

- ప్రియవాక్య ప్రధానేన సర్వేతుష్యంతి జాంతవ:
తస్మాత్తదేవ వక్తవ్యం వచనేక దరిద్రత:

- తినడం అనేది కేవలం శక్తి కోసం కాదు. ఆరు రుచులతో భోజనం చేయమని పెద్దలు ఎందుకు చెప్పారంటే, తినడంలో చేదు , తీపి, వగరు, ఘాటు ఉన్నట్టే జీవితం కూడా నవరస భరితమే. ఆరు రుచులతో కూడిన తినడాన్నైతే ఎలా అస్వాదిస్తామో నవరస భరితమైన జీవితాన్ని కూడా అలానే అనుభవించాలి 

- విద్యా వినయ సంపన్నే బ్రాహ్మణే గవిత స్థితి:
సువివేచ స్వపాహేచ పండితా:సమ దర్షిన:

# శ్రీనాథుని పద్యోక్తులు 
- పలనాడు ఆచార సాంప్రదాయాలు 
చిన్న చిన్న రాళ్ళు చిల్లర దేవుళ్ళు 
నాగులేటి నీళ్ళు నాపరాళ్ళు 
సజ్జ జొన్న కూళ్లు సర్పంబును తేళ్ళు 
పల్లెనాటి సీమ పల్లెటూళ్ళు 

- శివుడుకి గంగెందుకు 
సిరిగలవానికి చెల్లును తరుణులు పదియారువేల తగ పెండ్లాడన్ 
తిరిపముడకిద్దరాండ్ర పరమేశా గంగ విడుము పార్వతి చాలున్ 

# భగవద్గీతను విన్నది ఒక్కడే 
భగవద్గీతను జగమందు విన్నదొక్కడే 
సగమైనా నిండ లేదని వగవంగా కొనియలేదు 
భగవద్గీతను జగమందు విన్నదొక్కడే
జగమంతయు వ్యాప్తి చెందెను జ్ఞానప్రతిభన్  
  

సాహిత్యంలో హాస్యం - 229

# భార్యా బాధితులైన గురుశిష్యులు 
గురువు తన భార్యను అదుపులో పెట్టుకోకపోవడం చూచి ఒక శిష్యుడు ఆ గురువుని ఆక్షేపిస్తాడు. అదే కాక భార్యని ఎలా అదుపులో పెట్టుకొవాలో తన పెళ్ళయ్యాక చూపిస్తా అని నోరు జారుతాడు. కొంత కాలానికి ఆ శిషుడి పెళ్లి అవుతుంది. ఒక సందర్భంలో తన ఇంటికి వచ్చిన గురువుకి తను చేసిన శపథం గుర్తుకొచ్చి భార్యతో గురువు ఉన్నంత సేపు మర్యాద ఇవ్వమని, తాను ఏమన్నా భరించమని వేడుకుంటాడు. కాని వడ్డిస్తున్న సమయంలో సహజంగా గయ్యాళి స్వభావి అయిన భార్య భర్త అంటున్న మాటలకు ఓపిక నశించి భర్త నెత్తి మీద తను వడ్డిస్తున్న కుండతో కొట్టి, కుండ ముక్కలైనందుకు డబ్బులు కూడా ఇమ్మంటుంది. అది చూసిన గురువుకి అంతా అవగతమై ఈ సమయంలో తన భార్య కాని కనపడితే దణ్ణం పెడతా అని కింది పద్యం చెపుతాడు 

అనేక శత భాండాని పిన్నాని మామ మస్తకే 
మహోభాగ్యవతీ నారీ భాండమునిమ్నయాచతే 

# జరుక్ శాస్త్రి విశ్వనాథుల వారికి పెట్టిన పేరు భాషానపాకప్రభో 

కించిక్తిక్త కషాయభాడబరసక్షేపాతిరేఖాతి వాక్సంచార 
ప్రచయావకాశాములతో కవ్యుత్కగండాశ్వముల్ సెంచెల్లీల
రహించి పల్కినగతిన్ సాధించి వేధించుమా పంచారించి 
ప్రవళ్ళికావృతికృతిన్ భాషాన పాకప్రభో 

#విశ్వనాథుల వారి రామ సంభోధన 
క్షోణిబర వారణావతారనాలీలాకృతి 

# ఛలోక్తి 
ఎక్కడ ఆగని బస్సును నాన్ స్టాప్ బస్సు అంటే ప్రతి చోట ఆగే బస్సును నానాస్టాప్ బస్సు అనొచ్చు